Jezioro Białe
Jedno z najczystszych jezior Pojezierza Kaszubskiego. Jedyne dobrze zachowane jezioro ramienicowe północnych Kaszub. Chcemy, żeby takie pozostało.
Stowarzyszenie zawiązane w 2026 r. przez mieszkańców znad jeziora.
Czystość jeziora nie jest dana raz na zawsze
Jezioro Białe zawdzięcza swoją przejrzystość podwodnym łąkom ramienic i lesistej zlewni, która filtruje wodę. Ten układ jest odporny — ale tylko dopóki zlewnia pozostaje lasem, a ścieki nie trafiają do gruntu przy brzegu, gdzie wody podziemne zalegają zaledwie metr pod powierzchnią.
Brzegi jeziora — poza gminnym kąpieliskiem — nie mają miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obszar Natura 2000, którego przedmiotem ochrony jest samo jezioro, wciąż nie ma planu zadań ochronnych, choć ustawowy termin jego sporządzenia upłynął w 2017 roku. Presja inwestycyjna na działki w zlewni rośnie.
Stowarzyszenie powstało, żeby luka między ochroną na papierze a ochroną w praktyce nie została wypełniona zabudową.
Barometr czystości wody
Raka szlachetnego nazywa się barometrem czystości wody — jest bioindykatorem: żyje tylko tam, gdzie woda jest czysta i dobrze natleniona, i znika stamtąd pierwszy, na długo zanim zmianę zauważy człowiek.
Jeszcze na początku XX wieku wody Europy Środkowej były ich pełne. W XIX wieku przywleczono z Ameryki Północnej śmiertelną dla raków europejskich dżumę raczą, a potem odpornego na nią raka pręgowatego, który lepiej znosi zanieczyszczenie i niedotlenienie wody i wyparł raka szlachetnego z wielu obszarów. Dziś gatunek objęty jest w Polsce ochroną częściową (rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r.) i uznawany za narażony na wyginięcie.
Rak w jeziorze nie jest więc ciekawostką — jest pomiarem. I dokładnie takiego pomiaru nikt tu systematycznie nie prowadzi: wód Jeziora Białego nie zbadano, a ostatnią urzędową ocenę przeniesiono z innego, podobnego jeziora. Więcej o tym, co wiemy — i czego nie wiemy — o jeziorze.
Dokumenty, nie opinie
Zadajemy organom konkretne pytania i odnotowujemy odpowiedzi — oraz ich brak. Uczestniczymy w procedurach planistycznych. Zabiegamy o objęcie całego jeziora miejscowym planem zagospodarowania i o ustanowienie planu zadań ochronnych. Każdy wpis w naszym kalendarium ma datę i sygnaturę.
Teraz najważniejsze: plan ogólny gminy Kartuzy
Gmina przygotowuje plan ogólny — dokument, który przesądzi, gdzie w przyszłości będzie można budować. Projekt przewiduje dla otoczenia jeziora strefę otwartą, zgodnie z wymogami obszaru Natura 2000. Gdy projekt trafi do konsultacji społecznych, każdy mieszkaniec będzie mógł złożyć uwagi. Pokażemy, jak to zrobić.
Równolegle przygotowujemy petycję o plan miejscowy dla samego jeziora — bo plan ogólny rozstrzyga, gdzie można budować, a dopiero plan miejscowy — na jakich warunkach.
Jezioro nie obroni się samo
Kąpiący się, wędkarze, nurkowie, właściciele domów i gospodarstw — wszyscy korzystamy z tej samej wody. Dołącz do Stowarzyszenia albo po prostu śledź, o co pytamy urzędy i co nam odpowiadają.